Anal Fistül Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Ana Anahtar Kelimeler: anal fistül, anal fistül tedavisi, makat fistülü, anal fistül ameliyatı

Ana Anahtar Kelimeler: anal fistül, anal fistül tedavisi, makat fistülü, anal fistül ameliyatı

Destekleyici Anahtar Kelimeler: anal fistül belirtileri, anal fistül nedenleri, makat akıntısı, makat çevresinde iltihap, anal fistül MR, kompleks anal fistül, fistülotomi, seton tedavisi, LIFT ameliyatı, anal apse ve fistül, tekrarlayan anal apse

Anal fistül, makat çevresindeki deri ile anal kanal arasında normalde bulunmaması gereken bir kanal oluşmasıdır. Çoğu anal fistül, anal bölgedeki bezlerin enfeksiyonu sonucunda gelişen anal apse sonrasında ortaya çıkar.

Hastalar sıklıkla makat çevresinde tekrarlayan şişlik, ağrı, akıntı veya daha önce geçirilmiş anal apse öyküsü ile başvururlar.

Anal fistül genellikle kendiliğinden tamamen iyileşmez. Tedavinin temel amacı fistül kanalının ortadan kaldırılması ve bunu yaparken dışkı kontrolünü sağlayan anal kasların mümkün olduğunca korunmasıdır.

Anal Fistül Neden Olur?

Anal kanal içerisinde bulunan küçük bezlerin enfekte olması sonucunda anal apse gelişebilir. Apse boşaldıktan veya cerrahi olarak boşaltıldıktan sonra bazı hastalarda enfeksiyonun başladığı bölge ile makat çevresindeki deri arasında bir kanal kalabilir. Bu kanal anal fistül olarak adlandırılır.

Anal fistüllerin önemli bir bölümü geçirilmiş anal apse ile ilişkilidir. Daha nadiren Crohn hastalığı gibi inflamatuvar bağırsak hastalıkları, geçirilmiş ameliyatlar, travma veya farklı hastalıklarla ilişkili fistüller görülebilir.

Özellikle tekrarlayan veya kompleks fistüllerde altta yatan nedenlerin değerlendirilmesi önemlidir.

Anal Fistül Belirtileri Nelerdir?

Anal fistül belirtileri hastadan hastaya değişebilir.

En sık görülen şikâyetler:

Makat çevresinde tekrarlayan şişlik

Makat çevresinden iltihaplı veya kötü kokulu akıntı

İç çamaşırında sürekli veya aralıklı lekelenme

Makat çevresinde tahriş ve kaşıntı

Otururken veya dışkılama sırasında rahatsızlık

Tekrarlayan anal apse atakları

Apse geliştiğinde ağrı ve ateş

şeklinde sıralanabilir.

Bazı hastalarda makat kenarında küçük bir delik görülebilir ve buradan zaman zaman akıntı gelebilir.

Anal Apse ile Anal Fistül Arasındaki Fark Nedir?

Anal apse ve anal fistül birbiriyle ilişkili ancak farklı durumlardır.

Anal apse, makat çevresindeki dokularda oluşan enfeksiyon ve iltihap birikimidir. Genellikle ani başlayan ağrı ve şişlik ile kendini gösterir.

Anal fistül ise çoğunlukla bu enfeksiyon sonrasında oluşan ve anal kanal ile deri arasında devam eden anormal kanaldır.

Basit şekilde ifade etmek gerekirse: Anal apse enfeksiyonun akut dönemi, anal fistül ise bazı hastalarda bu sürecin devamında ortaya çıkan kronik kanal olarak düşünülebilir.

Anal Fistül Tanısı Nasıl Konulur?

Anal fistül tanısında hastanın öyküsü ve makat bölgesinin muayenesi oldukça önemlidir.

Muayenede fistülün dış açıklığı görülebilir. Ancak fistülün anal kanal içerisindeki başlangıç noktası ve anal kaslarla ilişkisi her zaman yalnızca dışarıdan yapılan muayene ile belirlenemeyebilir.

Özellikle kompleks anal fistül, tekrarlayan fistül veya daha önce ameliyat edilmiş hastalarda pelvik MR gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

Tedavi planının doğru yapılabilmesi için fistül kanalının anal sfinkter kaslarıyla ilişkisinin bilinmesi önemlidir.

Basit ve Kompleks Anal Fistül Nedir?

Anal fistüller izledikleri yol ve anal kaslarla ilişkilerine göre farklı gruplara ayrılır.

Bazı fistüller yüzeyel ve daha basit bir seyir gösterirken, bazıları dışkı kontrolünde önemli görevleri bulunan anal sfinkter kaslarının içerisinden veya çevresinden geçebilir.

Bu nedenle her anal fistül aynı şekilde tedavi edilmez. Özellikle anal kasların önemli bir bölümünü ilgilendiren fistüllerde tedavinin amacı yalnızca fistülü ortadan kaldırmak değil, aynı zamanda anal sfinkter fonksiyonlarını korumaktır.

Anal Fistül Kendiliğinden Geçer mi?

Anal fistüller genellikle kendiliğinden tamamen iyileşmez.

Dış açıklığın zaman zaman kapanması hastalığın geçtiği anlamına gelmeyebilir. Kanal içerisinde enfeksiyon devam ederse yeniden şişlik ve apse gelişebilir.

Bu nedenle tekrarlayan makat apsesi veya sürekli makat akıntısı olan hastaların değerlendirilmesi gerekir.

Anal Fistül Tedavisi Nasıl Yapılır?

Anal fistül tedavisi, fistülün tipine, yerleşimine, anal kaslarla ilişkisine ve hastanın daha önce geçirdiği ameliyatlara göre belirlenir.

Tedavide kullanılabilecek yöntemlerden bazıları şunlardır:

Fistülotomi

Seton uygulaması

Sfinkter koruyucu cerrahi yöntemler

LIFT prosedürü

Uygun hastalarda farklı fistül kapatma yöntemleri

Hangi yöntemin uygulanacağına standart olarak karar verilmez. Fistülün anatomik yapısı değerlendirilerek hastaya özel tedavi planlanır.

Fistülotomi Nedir?

Fistülotomi, uygun ve yüzeyel anal fistüllerde kullanılan cerrahi yöntemlerden biridir. Fistül kanalının açılarak iyileşmeye bırakılması esasına dayanır.

Ancak fistül kanalının anal kasların önemli bir bölümünden geçtiği hastalarda fistülotomi uygulanması dışkı kontrolü açısından risk oluşturabileceğinden farklı yöntemlerin tercih edilmesi gerekebilir.

Seton Tedavisi Nedir?

Seton, fistül kanalından geçirilen özel bir materyaldir.

Özellikle anal kaslarla ilişkili bazı kompleks fistüllerde enfeksiyonun kontrol altında tutulması ve fistülün güvenli şekilde yönetilmesi amacıyla kullanılabilir.

Seton uygulamasının şekli ve süresi fistülün yapısına ve planlanan tedaviye göre değişebilir.

Anal Fistül Tekrarlar mı?

Anal fistül tedavisinden sonra hastalık tekrarlayabilir.

Tekrarlama ihtimali fistülün anatomisine, kompleks olup olmamasına, daha önce uygulanmış tedavilere ve altta yatan hastalıklara göre değişebilir.

Bu nedenle özellikle kompleks fistüllerde ameliyat öncesinde fistül anatomisinin doğru değerlendirilmesi önemlidir.

Ne Zaman Genel Cerrahi Uzmanına Başvurulmalıdır?

Makat çevresinde:

Tekrarlayan şişlik,

İltihaplı akıntı,

Kötü kokulu akıntı,

Tekrarlayan apse,

Ağrı,

Makat kenarında kapanmayan bir açıklık

varsa anal fistül açısından Genel Cerrahi değerlendirmesi uygun olacaktır.

Anal fistül tedavisinde amaç yalnızca fistül kanalını tedavi etmek değil, mümkün olduğunca anal kasları ve dışkı kontrol fonksiyonlarını da korumaktır.

Sık Sorulan Sorular